Վերջերս Լեհաստանի Միջազգային հարաբերությունների ինստիտուտում կայացած հանդիպման ժամանակ ես հստակ հայտարարեցի, որ Հայաստանը չունի ռուսական 102-րդ ռազմակայանի առկայության հետ կապված որևէ մտավախություն կամ ծրագիր։

Այս հարցի վերաբերյալ պարզաբանումը դառնում է ավելի կարևոր, երբ նկատի է առնվում մեր երկրի անվտանգության ոլորտում կատարված զգալի փոփոխությունները։ Եթե 2024 թվականի սկզբին մեր սահմանային կետերի մեծ մասը գտնվում էր ռուսական վերահսկողության տակ, կամ այնտեղ ներկա էին ռուս սահմանապահներ, ապա այսօր Հայաստանի սահմանների բոլոր սահմանային անցակետերը վերահսկվում են բացառապես հայ սահմանապահների կողմից։

Այս փոփոխությունը հստակ ցույց է տալիս մեր երկրի ինքնուրույնության և անվտանգության ոլորտում ունեցած զարգացումը։ Իհարկե, մենք շնորհակալ ենք Ռուսաստանին՝ 90-ականների սկզբին մեր երկրին նման ծառայություններ մատուցելու համար։ Լինելով նորանկախ պետություն՝ մենք այդ ժամանակներում նման հնարավորություններ չունեինք, բայց այսօր մենք կարող ենք և զարգացնում ենք մեր հնարավորությունները։

Ես ընդգծեցի, որ Հայաստանը Ռուսաստանի մերձավոր գործընկերն է և ունի շատ սերտ տնտեսական և քաղաքական կապեր։ Սակայն մեր երկրի անվտանգության ոլորտում կատարված քայլերը պետք է դիտարկվեն առանձին։

Հիշեցնելով մեր երկրի անվտանգության մարտահրավերները, նշել եմ, որ Հայաստանը սառեցրել է իր մասնակցությունը ՀԱՊԿ աշխատանքներին՝ 2022 թվականին տեղի ունեցած իրադարձությունների հետևանքով։ Մենք հիասթափվել ենք կազմակերպությունից, քանի որ, ունենալով իրավական պարտավորություններ, այն պատշաճ կերպով չարձագանքեց Հայաստանի անվտանգության մարտահրավերներին։ Այս ամենի արդյունքում Հայաստանի և Ռուսաստանի հարաբերությունները տրանսֆորմացիայի փուլում են։

Այնուամենայնիվ, ես հիշեցրել եմ, որ 2020 թվականի նոյեմբերին Ադրբեջանի հետ հրադադարի հաստատման հարցում Ռուսաստանի և Ռուսաստանի նախագահի դերը վճռորոշ էր։ Դրանից հետո եղել են նոյեմբերի 8-ի ստորագրված փաստաթղթի որոշ սխալ մեկնաբանություններ, բայց այդ պայմանավորվածությունը հետագայում վերածվել է խաղաղության հռչակագրի, որը ստորագրվել է Երևանի և Բաքվի կողմից Վաշինգտոնում։

Հայաստանում Ռուսաստանի հետ 1995 թվականի միջպետական համաձայնագրով տեղակայված է ռուսական 102-րդ ռազմակայանը, որի անձնակազմը մարտական հերթապահություն է իրականացնում ԱՊՀ ՀՕՊ միացյալ համակարգի շրջանակներում։ Կայազորները գտնվում են Գյումրիում և Երևանում։ 2010 թվականին Մոսկվան և Երևանը երկարաձգել են ռազմակայանի տեղակայման մասին պայմանագրի ժամկետը՝ մինչև 2044 թվականը։